Kijkje in de keuken van Voedselbank Leeuwarden

Leeuwarden - Meer dan een miljoen mensen leven in ons land onder de armoedegrens. De voedselbanken helpen de armsten door ze tijdelijk te voorzien van voedselpakketten.

,,Ik ben gepensioneerd. Wilde nog wel wat doen, maar dan op een manier waarbij ik mensen kon helpen.” ,,De sfeer is prettig en we zijn serieus met ons werk bezig.” ,,De glimlach op het gezicht van de mensen als ze weggaan; daar doe je het voor.” ,,Wat geeft dit veel voldoening.” (zomaar een paar opmerkingen van een aantal vrijwilligers van de voedselbank)

Geschiedenis Voedselbank Leeuwarden
Op initiatief van de Raad van Kerken in Leeuwarden is in 2004 onderzocht of oprichting van een Voedselbank in Leeuwarden nodig was. Dit besluit werd genomen omdat kerken steeds vaker met mensen in aanraking kwamen die op of onder de armoedegrens leefden. Ook het aantal verzoeken om schuldsanering nam sterk toe. Het initiatief van de Raad van Kerken werd vervolgens overgenomen door een kleine groep pioniers die kennis hadden verzameld over het opzetten van een Voedselbank. Sinds 2005 is de Voedselbank Leeuwarden (VBL) dan ook een feit. De Voedselbank Leeuwarden begon in een pand van garage Haaima in Wirdum. Nu, bijna dertien jaar later, is de Voedselbank Leeuwarden al weer jaren gevestigd in een oud schoolgebouw aan de Tylkedam 51 te Leeuwarden. Daarnaast zijn er uitdeelpunten in Stiens en Grou.

Landelijk beleid
Voedselbank Leeuwarden is aangesloten bij Voedselbanken Nederland. Voedselbanken zijn organisaties die voor 100% draaiende worden gehouden door vrijwilligers. Voor de bestrijding van armoede en effectiever vormgeven van voorkomen van verspilling is een krachtige nationale koepel noodzakelijk. Zo kunnen landelijk afspraken worden gemaakt met grote leveranciers. Dit komt de continuïteit en de kwaliteit van de aanvoer van producten ten goede. Voor de communicatie is de professionele landelijke organisatie eveneens van groot belang. Maar ook voor de politieke lobby en belangenbehartiging. In toenemende mate wordt landelijk beleid geformuleerd en worden afspraken gemaakt met grote landelijke leveranciers. Zo is er een landelijk keurmerk voedselveiligheid ontwikkeld en zijn er afspraken gemaakt met bedrijven. Speerpunt daarin is het verbeteren van de aanvoer van verse groente, fruit en vlees.  Mede dankzij controle op voedselveiligheid door onafhankelijke bureaus.

Kwaliteit en voedselveiligheid
Voor de klanten betekent eerdergenoemde dat de voedselpakketten in kwaliteit toenemen. Door betere afspraken met leveranciers heeft de voedselbank nu ook te maken met een grotere en meer constante stroom van houdbare en verse voeding. Voor Voedselbank Leeuwarden zijn dit grote uitdagingen in logistiek, opslag, voedselhygiëne en uitgifte. De uitbreiding van de voedselbank die in het najaar van 2017 in gebruik is genomen, was hierbij zeer welkom. Ook de samenwerking met de andere zestien voedselbanken in Fryslân in het gezamenlijke regionale distributiecentrum zorgt er voor dat men de toestroom van producten beter aan kan. In het logistieke proces is de voedselveiligheid van groot belang. Het gaat daarbij zowel om het behandelen van de producten door de vrijwilligers als om de manier waarop de producten worden opgeslagen. Hierbij wordt gewerkt conform de landelijke richtlijnen. Dit wordt regelmatig gecontroleerd. Nog onlangs heeft Voedselbank Leeuwarden het certificaat voedselveiligheid ontvangen.

Zorgzaamheid en solidariteit
Het bestuur van Voedselbank Leeuwarden hecht er aan dat de voedselbank verankerd is in de gemeenschap van Leeuwarden en haar dorpen. De voedselbank is een uiting van zorgzaamheid en solidariteit tussen de verschillende bevolkingsgroepen in onze lokale maatschappij. Door met andere partijen de krachten te bundelen kan een bijdrage worden geleverd aan de armoedebestrijding en het voorkomen van voedselverspilling. Door betere samenwerking kunnen individuen en gezinnen (kinderen!) kansrijker verder worden geholpen.  

Voedselbank Leeuwarden ziet het als een uitdaging om zich als 100% vrijwilligersorganisatie in te zetten voor de gemeenschap van Leeuwarden en de omliggende dorpen.

De klanten
Armoede kan iedereen overkomen. Door een samenloop van omstandigheden kan het dubbeltje (uiteindelijk) de verkeerde kant opvallen. Er is geen ‘gemiddelde’ klant. Elke klant heeft een eigen verhaal.

Het klantenbestand van Voedselbanken is heel divers:
• Een goed opgeleide zelfstandige ondernemer, die zijn zaak onderuit ziet gaan en schuldeisers nog tienduizenden euro’s moet betalen. Als er een paar maanden nauwelijks opdrachten binnenkomen, is het spaargeld snel op.
• Mensen in echtscheiding, die onder druk van de bank hun huis moeten verkopen en met een restschuld opgezadeld zijn.
• Werknemers die door ziekte of een ongeval (tijdelijk) niet meer kunnen werk of van wie het contract niet verlengd wordt.
• Alleenstaande ouders met kinderen die in geldproblemen komen, bijvoorbeeld doordat de andere ouder geen alimentatie betaalt.
• Ontslagen werknemers, die te lang op een uitkering wachten en daardoor hun laatste spaarcenten hebben moeten aanspreken.
• Ouderen met een AOW-uitkering die de eindjes niet meer aan elkaar kunnen knopen.

Een deel van de klanten heeft problematische schulden. Deze schulden zijn vaak ontstaan vanuit de gedachte zolang mogelijk ‘normaal’ te kunnen (of moeten) blijven leven. Zo zijn er mensen met betaald werk (20%) en een (middel)hoge opleiding. Vakanties, merkkleding, schoolreisjes en betaalde sporten zijn allang doorgestreept. Kleren worden meestal tweedehands gekocht. Klanten van de voedselbanken komen vaak terecht in een vicieuze armoedecirkel: te weinig geld, gezondheidsproblemen door eenzijdige en/of slechte voeding, een toenemend sociaal isolement, verleid worden tot het afsluiten van ‘goedkope’ leningen. De problemen stapelen zich geleidelijk op totdat ze vastlopen. Een voedselpakket  kan tijdelijk wat druk van de ketel halen. Zo krijgen deze klanten de ruimte om actief aan verbetering van hun situatie te werken.

Enkele uitspraken:
,,Er was simpelweg geen geld voor eten voor iedereen. Ik gaf mijn kinderen te eten en zei dat ik zelf niet zo lekker was. Dan sloeg ik de maaltijd maar weer over."
,,We hebben heel veel moeite gehad om de stap naar de voedselbank te zetten. Een gevoel van schaamte. Maar de voedselbank doet goed werk. We zijn dankbaar voor de hulp."
,,Ik had een eigen zaak en werd ziek waardoor ik alles kwijtraakte. Voorheen had ik een goed bestaan, nu ben ik arm, maar je wordt er wel creatief van."
,,Ik heb een grote schuld. Ben wel aan het afbetalen, maar ik heb minder dan honderd euro per maand te besteden. Daar moet ik alles van betalen, ook kleding. Het is al zeker twee jaar geleden dat ik dat heb kunnen doen."

Criteria
De pakketten die worden verstrekt zijn bedoeld als noodhulp. Ze worden voor een bepaalde tijd aan een huishouden verstrekt. Degene die zich bij de Voedselbank Leeuwarden aanmeldt voor een voedselpakket wordt eerst uitgenodigd voor een intakegesprek met één van de vrijwilligers. De intakers maken bij het beoordelen van de aanvraag gebruik van de volgende landelijke criteria (geldend vanaf 1 januari 2018; de bedragen worden jaarlijks opnieuw door alle voedselbanken in Nederland gezamenlijk vastgesteld):

Bedrag per persoon per maand: €85,-.
Basisbedrag per huishouden per maand: €130,-

De bedragen zijn gebaseerd op kosten die nauwelijks afhankelijk zijn van het aantal personen en die bij aftrek van de uitgaven buiten beschouwing worden gelaten (zoals kosten voor huisdieren, krant, tuin etc.).
Op leeuwarden.voedselbankennederland.nl staat meer informatie over de toelatingscriteria.

Voedsel verwerven
De voedselpakketten worden samengesteld uit voedsel dat wordt aangeboden door bedrijven, kerken en particulieren. Ook komt voedsel beschikbaar door zelf georganiseerde winkelacties of acties van particulieren, kerken en dergelijke.  Bijna elke maand worden in één van de supermarkten in Leeuwarden, Grou en Stiens inzamelacties gehouden. Bij de ingang van de supermarkten wordt u op de actie attent gemaakt door één van de vrijwilligers. Met behulp van een kleine boodschappenlijst worden de surpermarktbezoekers gevraagd één of meer producten van het lijstje te kopen en aan Voedselbank Leeuwarden te schenken. Acties van het eerste kwartaal van 2019: Jumbo Eksterstraat (12 januari); AH Stiens (26 januari); AH Emmakade (9 februari); Jumbo Zuiderburen (30 maart).

Naast een landelijke samenwerking, werken de voedselbanken in Fryslân ook samen. Er is een gezamenlijk distributiecentrum in Drachten waar de grote partijen van landelijke leveranciers naar toe worden gebracht. Van daaruit worden de producten verdeeld onder de zeventien voedselbanken in Fryslân.

Giften
De Voedselbank Leeuwarden kan niet zonder financiële giften. De huur, het wagenpark, gas en elektriciteit, afvalverwerking  enzovoort moet allemaal betaald worden. Het is een organisatie met een ANBI, een Algemeen Nut Beogende Instelling, aanwijzing. Dit betekent dat giften aan Voedselbank Leeuwarden mogen worden afgetrokken bij het doen van belastingaangifte. ,,Het spreekt voor zich dat wij zeer ingenomen zijn met alle bijdragen aan Voedselbank Leeuwarden zowel in de vorm van producten als bijdragen in geld. Wij kunnen iedereen die in 2018 een bijdrage - in welke vorm dan ook heeft geleverd - daarvoor niet genoeg bedanken. Het is ontzettend fijn te merken dat er zoveel mensen zijn die Voedselbank Leeuwarden een warm hart toedragen", zo laten de vrijwilligers weten.

Vrijwilligers
Voedselbank Leeuwarden is - zoals reeds opgemerkt - voor de volle 100% een vrijwilligersorganisatie. Op dit moment zijn er ruim honderd vrijwilligers betrokken bij Voedselbank Leeuwarden. De vrijwilligers vervullen uiteenlopende werkzaamheden. Het werk bestaat onder meer uit administratie/telefoon, voedsel sorteren, pakketten maken en uitgeven, coördinerende werkzaamheden, het ophalen van voedsel (chauffeurs), winkelacties en schoonmaken; alles wat nodig is om de hele organisatie draaiende te houden en er voor te zorgen dat de klanten een goed pakket met voldoende producten krijgen. Voedselbank Leeuwarden is steeds op zoek naar vrijwilligers voor verschillende werkzaamheden. Wie belangstelling heeft kan dit kenbaar maken in een e-mail naar: info@voedelbankleeuwarden.nl.