Scratchboardkunst op leven en dood

LEEUWARDEN - Voor illustrator Kasper van Dijk gaat tekenen veel verder dan een paar lijnen zetten. Achter zijn verfijnde en indringende zwart-wit tekeningen gaat een emotionele missie schuil. In 2014 overleed zijn vader Arno, die onder meer tekende voor de Volkskrant, NRC Handelsblad en Muziek Expres. Hij gebruikte daarvoor de zeldzame tekentechniek scratchboard.

Toen Arno overleed erfde Kasper het scratchboard met toebehoren en tekende hiermee een portret van zijn vader als eerbetoon. Vanaf dat moment was er een missie: ervoor zorgen dat met elke tekening, Arno en scratchboard een beetje in leven worden gehouden.

"De appel valt niet ver van de boom”, zal je zeggen. Thuis werd er inderdaad veel getekend. Echter heeft Kasper het professioneel werken met scratchboard nooit aangedurfd, omdat dit echt iets van zijn vader was. En bovendien: ,,Ik zal nooit zo goed worden als hem", aldus de illustrator. Maar met het overlijden van zijn vader voelde Kasper een intrinsieke motivatie om het tekenpennetje over te moeten nemen. Het idee dat iedereen Arno en scratchboard straks vergeten zijn, is voor Kasper ondraaglijk. Daarom stopt hij al bijna zes jaar elk vrij uurtje in het tekenen om zichzelf te ontwikkelen en een indrukwekkende collectie op te bouwen. Inmiddels heeft dit ook mogen resulteren in illustraties voor de Leeuwarder Courant, Het Friesch Dagblad en Grutte Pier Brouwerij. 

Het werk van Kasper wordt steeds vaker vergeleken met dat van M.C. Escher. Dat grote compliment heeft hij mede te danken door het reliëf dat scratchboard met zich meebrengt. Het originele materiaal bestaat uit een laag geharde Chinese witte klei op een kartonnen plaat. Dit wordt zwart gemaakt met Oost-Indische inkt. Daarna kan je er met verschillende typen mesjes in krassen waardoor er een witte voorstelling tevoorschijn komt. Deze mesjes zijn zeer smal waardoor het een arbeidsintensief klusje is. Scratchboard heeft veel weg van etsen of gravures, maar is niet reproduceerbaar. Dat maakt een illustratie uniek en kostbaar. In Nederland is Kasper een van de laatste beoefenaars. Daarom wil hij het naar eigen zeggen ,,delen, delen en nog eens delen", om scratchboard in leven te houden.

Onlangs heeft Kasper, als eerste scratchboardkunstenaar in de wereld, een nieuwe technologische toevoeging gedaan op zijn ambachtelijke werk. Een tekening wordt tegenwoordig afgeleverd met NFC-chip, die te scannen is met je telefoon. Wanneer je dat doet kom je bij een filmpje uit met persoonlijke boodschap of informatie over de desbetreffende tekening. Je kunt deze bijzondere combinatie zien als extra mogelijkheid tot een beveiligde authenticatie van het kunstwerk. Een opdrachtgever uit Almere had de primeur en sprak lovende woorden over deze unieke toevoeging.

Op dit moment werkt Kasper aan een prestigieus project in opdracht. Het betreft een groot formaat scratchboardtekening van een karakteristiek gebouw in Leeuwarden. Helaas kan de illustrator er op dit moment niet veel meer over vertellen. De afgelopen maanden waren er originele tekeningen te bewonderen bij Spinoza en Barrevoets in Leeuwarden. Vanaf begin december verhuizen deze tekeningen voor een expositie naar De Hofwijck in de Friese hoofdstad. Wat betreft exposities is het een droom voor Kasper om ooit te mogen exposeren in het Fries Museum. ,,Ik verwacht na dit interview een telefoontje van Kris Callens", grapt hij.

Meer informatie op de website: www.illustrator-kasper.nl.