Staten en Stinzen: Eysingahuis in Leeuwarden

LEEUWARDEN Friesland een provincie van boerderijen en kerken? Ja, maar er is veel meer. Zoals prachtige staten en stinzen. Elke week bezoekt Peter Nieuwenhuijsen een andere. Deze week het Eysingahuis.

Naast het standbeeld van Viglius van Aytta, voor de Kanselarij, is nog een staander vrij voor mijn fiets. Ik moet aan de overkant zijn, in het Eysingahuis. Een museumhuis, zoals de eigenaar het noemt. Dus niet een huis waarin museale voorwerpen worden tentoongesteld, maar een museaal huis, dat laat zien hoe in 1781 een rijke Friese familie zijn stadshuis wilde hebben.

Jonker Van Eysinga had op deze plek het huis van zijn grootvader geërfd, maar er een nieuw voor in de plaats laten bouwen. Al moest het in het begin wel even zoals het kon, want het kon niet helemaal zoals het moest. Dat lag aan boekdrukker Johannes Seydel, die precies op de hoek woonde, in het pandje De Oude Bargekop. De jonker wilde dat er wel bij hebben, maar Seydel zei in 1796:

,,Die rijke oranjeklant van een Eysinga kan me nog meer vertellen. Wij patriotten zijn hier nu de baas en hij mag wat mij betreft voorlopig in Langweer blijven zitten, in de Osingastate. Dat is toch zijn voornaamste woning en hier, tegenover de bestuursgebouwen van Friesland, heeft hij nu niks te zoeken.

Dat is te zeggen… Ik kan natuurlijk wel een paar centjes gebruiken voor onze patriottische krant, die veel beter is dan dat prul van een Leeuwarder. Dus ja, er is in mij wel een stemmetje dat zegt: wat moet het zwaarst wegen? Als we het niet redden, moet ik misschien het huis toch verkopen, in het belang van de krant.”

Dat gebeurde inderdaad, het jaar daarop, maar vanwege de politieke omstandigheden kon Frans van Eysinga pas tien jaar later de ‘bargekop’ opnemen in zijn huis. Toen het precies honderd jaar oud was, werd het Eysingahuis Fries Museum. Na de verhuizing daarvan waren er een paar jaren van onzekerheid, waaraan de vereniging Hendrick de Keyser een einde heeft gemaakt.

Als museumhuis toont het nu de bezoekers de mooie kamers, het machtige marmer achter de entree, de monumentale trap enzovoort. De audiotour is bij de entreeprijs inbegrepen en vrijwilligers schenken gaarne een kopje thee of koffie in.

Peter Nieuwenhuijsen

Prijsvraag

Rondom de Friese staten en stinzen wordt ook een prijsvraag gehouden. Te winnen valt een vorstelijke overnachting in een van de mooiste B&B’s van Friesland: Huize Boschoord in Sint Nicolaasga. Doe snel mee en test uw kennis.