Eerste exemplaar boek Eerste Wereldoorlog voor CdK Arno Brok

Leeuwarden

Het was afgelopen zondag precies honderd jaar geleden dat er een einde kwam aan de Eerste Wereldoorlog. De Eerste Wereldoorlog, ook de Wereldoorlog of de Grote Oorlog genoemd, was een wereldoorlog die in Europa begon op 28 juli 1914 en tot 11 november 1918 duurde.

Een toepasselijk moment dus om het eerste exemplaar van het boek Ver van het front? Friesland en de Friezen in de Eerste Wereldoorlog te overhandigen aan de Commissaris van de Koning Arno Brok. Reden ook om het aantal genodigden in de Gysbert Japixczaal te beperken tot honderd. Met daarbij de bijzondere gasten Melissa van der Baan en Shelley Buma die speciaal uit Amerika waren overgekomen om de presentatie bij te wonen. Het boek van Kees Bangma, Nykle Dijkstra, Sytze de Graaf en Ritske Mud is uitgegeven in een oplage van 1000 exemplaren en mag met een gewicht van 2.3 kg bepaald lijvig genoemd worden.

Zonder de andere auteurs te kort te willen doen, mag Bangma toch wel de ‘aanstichter’ van het boek genoemd worden. Bangma was de man die gefascineerd werd door het graf van de Belg Frans Bosmans op de algemene begraafplaats in Dokkum. Een graf tussen het hoge struikgewas en dat was symbolisch voor de belangstelling voor die Eerste Wereldoorlog. Bangma publiceerde een aantal artikelen over die oorlog en hij noemt het moment in 2007 bij een graf van een Franse kapitein in Frankrijk erg belangrijk: ‘En Avant’ zo stond er op het graf en dat betekende ‘Moedig voorwaarts’ een motto dat het viertal auteurs wel nodig had.

Nykle Dijkstra ontfermde zich over het vaak honderd jaar oude beeldmateriaal terwijl Ritske Mud behalve schrijven ook het zo belangrijke monnikenwerk van het samenstellen van een persoonsregister voor zijn rekening te nemen. Onmisbaar voor wie snel iets wil opzoeken en dat geldt welbeschouwd ook voor het notenapparaat. Je moet wel weten waar bepaalde beweringen vandaan komen, wat de bronnen zijn die het verhaal toch indirect samenstellen.

Tot het begin van deze eeuw was de Eerste Wereldoorlog qua publiciteit stiefmoederlijk bedeeld, zo zei hoogleraar Media en Journalistieke Cultuur aan de Rijksuniversiteit in Groningen Marcel Broersma. Het leek lange tijd een ver van mijn bed show, maar uiteindelijk lag dat front dichterbij dan gedacht. Nederland bleef neutraal in die oorlog. ,,Maar die neutraliteit moest je ook gegund worden door de oorlogvoerende partijen’’, aldus Broersma. Voor de journalistiek was die oorlog zeker een keerpunt richting actieve verslaggeving.

Voor wie wil weten wat de oorlog heeft aangericht, zou eigenlijk verplicht naar Ieper moeten reizen, zo zei Brok. Hij noemt het boek een epistel. ,,Mei leafde skreaun om’t it in soad seit oer eigen provinsje.’’ Of de huidige wereldleiders veel hebben geleerd van de politieke les van een eeuw geleden? Brok waagt het te betwijfelen.

Misschien is het boek ook wel geschreven voor mensen als Thijs de Groot uit Jorwerd. Geboren in 1890, in 1911 naar Amerika gegaan voor een betere toekomst als landarbeider. Terug in Europa als Amerikaanse soldaat, ‘killed in action’ op 29 september 2018. Rients Faber was een ver familielid en hij dichtte: ‘Oan ‘e muorre by Aede en Jantsje/ Hong it portret fan in ûnbekende man/Syn oantinken bestiet no amper mear’

Tekst: Rynk Bosma


Auteur

Redactie