Fries Landbouwmuseum geopend tijdens Nationale Monumentendag

Goutum

Het Fries Landbouwmuseum, sinds dit jaar gevestigd in een rijksmonumentale boerderij, doet op zaterdag 8 september mee aan de 32ste editie van de Open Monumentendag, een van de grootste culturele evenementen van Nederland.

Directeur Henk Dijkstra houdt drie keer een lezing over de boerderijgeschiedenis en de ingrijpende restauratie die in 2017-2018 plaatsvond. De starttijden zijn om 11.00, 13.00 en 15.00 uur en duren ongeveer een half uur.

De museumboerderij in het Goutumer Nieuwland die door architect W.C. de Groot is ontworpen (1909) wijkt sterk af van de gangbare kop-halsrompboerderijen en stelpboerderijen die de provincie Friesland rijk is. Het bestuur van het St. Anthony Gasthuis, gaf in 1908 aan de bekende architect W. C. de Groot opdracht om een boerderij te ontwerpen ter vervanging van een oude. De Groot ontwierp de boerderij in een fleurige ‘vernieuwingsstijl’ met Art Deco elementen. Het woonhuis bij de boerderij werd prachtig vormgegeven met schitterend tegelwerk. Zijn ontwerp kreeg een voor deze streken en die tijd bijzondere stalvorm: een ‘hollandse stal’. Het Friese stalprincipe, waarbij het vee staat opgesteld met de koppen naar de buitenmuur, was hier niet aanwezig. Hier stonden de koeien in twee rijen met de koppen naar elkaar toegekeerd, met een centrale voedergang in het midden en een mestgang achter elke grup langs. Ook de plattegrond als geheel vertoonde een aantal nieuwe elementen. Zo bevond de stal zich in een afzonderlijk bouwdeel, in plaats van, zoals gebruikelijk, in een zijbeuk van de schuur. De hooiberging werd ondergebracht in een afzonderlijke schuur, dwars achter de stal. Een melkkelder of grote zuivelproduktieruimte ontbrak, want in 1910 ging de meeste melk in Friesland al naar de zuivelfabriek. 

Geleed
Dit boerderijtype, dat ook wel bekend staat als gelede boerderij, werd door boerderijonderzoeker Klaas Uilkema de ‘Nieuw-Friesche Greidboerderij’ gedoopt. In zijn publicatie uit 1916 schreef Uilkema over deze nieuwe boerderijvorm: ,,Dit huistype is een schepping. Met zijne verschijning is in deze provincie de moderniseering van een vrij groot aantal boerderijen aangevangen, vooral wat de inrichting van den rundveestal betreft." Hij fotografeerde de boerderij toen ook. Ondanks de afwijkende vorm blijkt de boerderij toch typisch Fries te zijn: nergens anders in ons land werden dergelijke ‘pleatsen’ gebouwd.

Europa als thema
Monumentendag heeft als thema 'In Europa'. Daarom is er in het museum een posterexpositie te zien van Europese posters. Het museum verwierf onlangs 24 posters die gemaakt zijn in het kader van de Europese Poster Competitie 1950. In de herfst van 1950, organiseerde de Intra-Europese ‘'Cooperation for a Better Standard of Living’', een Europese ontwerpwedstrijd waarbij kunstenaars gevraagd werd posters te ontwerpen die het thema samenwerking en economisch herstel in Europa
weergaven. Meer dan 10.000 ontwerpen uit verschillende landen werden ingeleverd. Een jury van deskundigen, die elk een Marshall Plan land vertegenwoordigden, maakten na landelijke voorrondes een keuze. Veel van de ontwerpen hadden meerdere vlaggen die de samenwerking symboliseerden. Het winnende ontwerp was 'All Our Colors To The Mast', een Europees schip met zeilen gemaakt van vlaggen van de landen van de Nederlandse ontwerper Reyn Dirksen (1924-1999).

Meer informatie: landbouwmuseumfriesland.nl


Auteur

Redactie